Muzeum Kraszewskiego w Romanowie Muzea i skanseny Normalne

Włodawa

Muzeum J├│zefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie ÔÇô Roman├│w, miejscowo┼Ť─ç znana g┼é├│wnie z muzeum J├│zefa Ignacego Kraszewskiego. Mimo ┼╝e pisarz urodzi┼é si─Ö w Warszawie, to tu sp─Ödzi┼é wiele lat dzieci┼ästwa. Roman├│w le┼╝y ko┼éo miejscowo┼Ťci Wisznice mi─Ödzy miastami Bia┼é─ů Podlask─ů a W┼éodaw─ů.W XVI w. Roman├│w i okoliczne dobra nale┼╝a┼éy do Sanguszk├│w. Oko┼éo 1640 roku ksi─ů┼╝─Ö Roman Sanguszko, hetman polny litewski zbudowa┼é tu swoj─ů posiad┼éo┼Ť─ç ÔÇô ma┼éy zameczek my┼Ťliwski, jako ┼╝e okolica obfitowa┼éa w lasy. Przez ma┼é┼╝e┼ästwo jego wnuczki Anny Radzimi┼äskiej z wojewod─ů be┼éskim Rafa┼éem Leszczy┼äskim w 1620 roku, w┼éo┼Ťci te sta┼éy si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Leszczy┼äskich, a p├│┼║niej Sapieh├│w, do kt├│rych Roman├│w nale┼╝a┼é przez ca┼éy XVIII wiek. Teofila Sapieha i jej syn Aleksander, p├│┼║niejszy szambelan i adiutant Napoleona, sprzedali w roku 1801 dobra romanowskie o powierzchni 2500 ha B┼éa┼╝ejowi i Annie Malskim. W starym, siedemnastowiecznym parku, na miejscu drewnianego domu my┼Ťliwskiego wznie┼Ťli w latach 1806-1811 klasycystyczny, murowany parterowy dw├│r z gankiem od frontu. Ich c├│rka Zofia po┼Ťlubi┼éa Jana Kraszewskiego i 1846 roku zostali w┼éa┼Ťcicielami posiad┼éo┼Ťciami Romanowa. Owocem tego zwi─ůzku by┼é J├│zef Ignacy Kraszewski, urodzony w Warszawie w 1812 roku.Dzieci┼ästwo sp─Ödzi┼é w Romanowie w domu dziadk├│w, a p├│┼║niej jako ucze┼ä szko┼éy bialskiej cz─Östo przyje┼╝d┼╝a┼é tu na wakacje. W 1846 dobra romanowskie przesz┼éy w r─Öce rodzic├│w pisarza, a po ┼Ťmierci Jana Kraszewskiego w 1864 r. odziedziczy┼é je jego najm┼éodszy syn, brat J├│zefa Ignacego, Kajetan Kraszewski, malarz, rze┼║biarz, literat, muzyk i astronom oraz kolekcjoner antyk├│w. Zgromadzi┼é on w tutejszym dworze bogaty ksi─Ögozbi├│r, licz─ůcy oko┼éo 10 tys. tom├│w, w tym liczne starodruki i r─Ökopisy, bardzo ciekaw─ů kolekcj─Ö historycznych portret├│w polskich z XVI-XVIII w., zbi├│r broni i innych pami─ůtek historycznych. W zbiorach romanowskich znajdowa┼é si─Ö niemal komplet wszystkich ├│wczesnych wyda┼ä dzie┼é J.I. Kraszewskiego oraz kilkana┼Ťcie namalowanych przez niego obraz├│w. A oto jak sam pisarz opisuje rezydencj─Ö swojego brata: ÔÇ×Na rozleg┼éej p┼éaszczy┼║nie ci─ůgn─ůcej si─Ö ponad Bugiem, w Podlasiu dawnym, jest maj─Ötno┼Ť─ç zwana Romanowem. Pi─Ökne to miejsce o tyle, ile bez biegn─ůcej wody i g├│r mo┼╝e by─ç kraj jaki pi─Öknym. Zdobi─ů okolice i osad─Ö sam─ů lasy starych bardzo drzew, jedna z najcenniejszych ozd├│b, bo jej za ┼╝adne pieni─ůdze dosta─ç nie mo┼╝na (…). Na ma┼éym wzg├│rku wznosi si─Ö nowy, murowany dom mieszkalny, powa┼╝ny, milcz─ůcy, przed kt├│ren zaje┼╝d┼╝a si─Ö okr─ů┼╝aj─ůc dziedziniec otoczony zewsz─ůd drzewy, zamkni─Öty z jednej strony d┼éugimi, drewnianymi oficynami z drugiej strony odpowiadaj─ůcymi im stajniami. Dooko┼éa tych zabudowa┼ä i obszernego, cienistego ogrodu ci─ůgn─ů si─Ö kana┼éy, otoczone olszami starymi, a ka┼╝da prawie z nich nosi na sobie gniazdo bocianie. Od ganku wychodz─ůcego na ogr├│d, wzd┼éu┼╝ przeze┼ä idzie ulica z ogromnych starych jode┼é pos─Öpnie zawsze szumi─ůcych. Po bokach ci─ůgn─ů si─Ö szpalery z lip i grab├│w, a przestrzenie mi─Ödzy nimi znajduj─ů si─Ö rozrzucone tam i sam grusze, wieczne odwieczne kasztany i lipy.ÔÇŁKajetan Kraszewski by┼é cz┼éowiekiem z bardzo szerokimi zainteresowaniami. Zorganizowa┼é on w romanowskim dworze obserwatorium astronomiczne z wyposa┼╝eniem sprowadzonym z Monachium, Berlina, Wiednia i Pary┼╝a, a w samym maj─ůtku wprowadzi┼é nowoczesn─ů gospodark─Ö roln─ů, zakupi┼é maszyny rolnicze, za┼éo┼╝y┼é ogrody, ananasarni─Ö i oran┼╝eri─Ö. Po jego ┼Ťmierci Roman├│w sta┼é si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů syna, Bogus┼éawa Kraszewskiego, kt├│ry kontynuowa┼é kolekcjonersk─ů dzia┼éalno┼Ť─ç ojca. Kolejny w┼éa┼Ťciciel, Krzysztof Kraszewski nie doczeka┼é si─Ö m─Öskiego potomka i w 1913 roku podarowa┼é ksi─Ögozbi├│r Bibliotece im. H. ┼üopaci┼äskiego w Lublinie, r─Ökopisy ÔÇô Bibliotece Jagiello┼äskiej, a wszystkie przyrz─ůdy astronomiczne zapisa┼é w testamencie Towarzystwu Naukowemu Warszawskiemu. Zmar┼é w 1914 r., a maj─ůtek sta┼é si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů jego c├│rek, Marii i Pauliny, pozostaj─ůc w ich r─Ökach do 1945 roku. Paulina wraz z m─Ö┼╝em Janem Ro┼Ťciszewskim byli ostatnimi w┼éa┼Ťcicielami d├│br. Sprzedawszy maj─ůtek, wyjechali oni z Romanowa w czerwcu 1939 roku. Wystawiony tak┼╝e na sprzeda┼╝ dw├│r opustosza┼é. W 1943 roku grupa partyzant├│w z┼éo┼╝ona ze zbieg┼éych z niewoli niemieckiej je┼äc├│w radzieckich podpali┼éa dw├│r, by nie dopu┼Ťci─ç do osadzenie tu posterunku ┼╝andarmerii.Losy niszczej─ůcego przez lata zabytku odmieni┼éa uchwa┼éa Wojew├│dzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 grudnia 1958 roku, powo┼éuj─ůca Muzeum J├│zefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie. Odbudowuj─ůc dw├│r po po┼╝arze w 1858 r. Kraszewscy powi─Ökszyli go przez dodanie pi─Ötra. Dawny ganek zast─ůpiono portykiem czterema kolumnami toska┼äskimi wspieraj─ůcymi balkon z kamienn─ů balustrad─ů. Na frontowym szczycie umieszczono kartusz z herbem Kraszewskich ÔÇô Jastrz─Öbcem. Dw├│r pali┼é si─Ö jeszcze dwukrotne w 1914 i 1943 r. Po ostatniej wojnie odrestaurowano go w latach 1959-1962 i z inicjatywy nie┼╝yj─ůcego ju┼╝ w┼éodawskiego nauczyciela Wac┼éawa Czecha zorganizowano w nim muzeum biograficzne J├│zefa Ignacego Kraszewskiego. Dw├│r odbudowano w kszta┼écie, jaki nada┼é mu Kajetan i 28 lipca 1962 roku, w sto pi─Ö─çdziesi─ůt─ů rocznic─Ö urodzin autora Starej ba┼Ťni muzeum otwarto.Dw├│r romanowski zbudowany przez Malskich na pocz─ůtku XIX wieku, postawiono na piwnicach starszego budynku, by─ç mo┼╝e dworu Sapieh├│w. By┼éa to pocz─ůtkowo budowla parterowa, murowana, z okaza┼éym gankiem. Mieszcz─ůce muzeum wn─Ötrza maj─ů uk┼éad symetryczny, z du┼╝─ů kwadratow─ů sieni─ů od strony podjazdu i prostok─ůtnym salonem od strony ogrodu, gdzie znajduje si─Ö r├│wnie┼╝ taras. Dw├│r otacza XVIII-wieczny park o charakterze regularnego ogrodu w┼éoskiego. Ma on kszta┼ét prostok─ůta i niegdy┼Ť obwiedziony by┼é kana┼éem, dzi┼Ť wyschni─Ötym. Zachowa┼éa si─Ö aleja ┼Ťwierkowa i szpalery grabowe oraz przerzedzony drzewostan z ponad stuletnimi wi─ůzami, robiniami akacjowymi, jesionami i lipami. Do parku wiedzie neogotycka brama z po┼éowy XIX w., z p├│┼ékolist─ů baszt─ů o w─ůskich okienkach po jednej stronie i zwie┼äczonym krenela┼╝em s┼éupem, na kt├│rym zawieszono krat─Ö bramn─ů. Przy bramie le┼╝─ů dwa du┼╝e kamienie. Godnym uwagi obiektem jest znajduj─ůca si─Ö na obrze┼╝u parku klasycystyczna kaplica ┼Ťw. Anny z pocz─ůtku XIX w., ufundowana przez Konstancj─Ö z Grochowskich Nowowiejsk─ů (matk─Ö Anny, ┼╝ony B┼éa┼╝eja Malskiego, czyli prababk─Ö s┼éawnego pisarza). W p├│┼║niejszym okresie kaplic─Ö zamieniono na mauzoleum rodziny Kraszewskich. Jest to budowla na rzucie ko┼éa, z apsyd─ů, dwoma ryzalitami, portykiem kolumnowym oraz dachem w kszta┼écie kopu┼éy. W ┼Ťciany kaplicy wmurowano sze┼Ť─ç ozdobionych herbami epitafi├│w dziedzic├│w Romanowa i cz┼éonk├│w ich rodzin: Wojciecha Nowowiejskiego (m─Ö┼╝a fundatorki), Jana Kraszewskiego, jego ┼╝ony Zofii z Malskich, Kajetana Kraszewskiego, jego ┼╝ony Marii z Rulikowskich oraz Krzysztofa Kraszewskiego.

Dodaj opinie

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Unikatowo┼Ť─ç
Jako┼Ťci do ceny
Lokalizacja
Wielko┼Ť─ç grupy