Wille secesyjne w Rzeszowie Pałace i dworki Normalne

Rzesz├│w

Aleja Pod Kasztanami ÔÇô ma┼éa uliczka-deptak zlokalizowana w ┼Ür├│dmie┼Ťciu Rzeszowa (os. ┼Ür├│dmie┼Ťcie).Uliczka ta stanowi w─ůski trakt biegn─ůcy wzd┼éu┼╝ osi nieistniej─ůcego obecnie, barokowego ogrodu letniego pa┼éacu Lubomirskich do Pl. Hugona Ko┼é┼é─ůtaja oraz dalej do ulicy Kraszewskiego wzd┼éu┼╝ fosy zamku. Ukszta┼étowanie terenu pozwoli┼éo jedynie na zabudow─Ö jednej strony, z drugiej ze wzgl─Ödu na obecno┼Ť─ç du┼╝ego spadku.Nazwa wzi─Ö┼éa si─Ö od nieistniej─ůcych dzi┼Ť kasztan├│w, kt├│rymi by┼éa obsadzona wzd┼éu┼╝ ulica.Sam trakt powsta┼é w ko┼äcu wieku XVIII, gdy maj─ůtek zamkowy zosta┼é w du┼╝ej mierze rozparcelowany i sprzedany osobom prywatnym. Wed┼éug plan├│w z 1828 roku (Ideal Plan des s├╝dlicher Theiles der Stadt) w tym czasie powsta┼éy na terenie by┼éego ogrodu 2 du┼╝e domy ÔÇô Pa┼éac Burgallera i dom Prevota. R├│wnie┼╝ wtedy zlikwidowana zosta┼éa jedna z kordegard.P├│┼║niejsza Pod Kasztanami by┼éa w├│wczas raczej w─ůsk─ů dr├│┼╝k─ů, kt├│ra stanowi┼éa obej┼Ťcie pomi─Ödzy ogrodami nowo powsta┼éych willi a zamkow─ů fos─ů.W┼éa┼Ťciwa zabudowa powsta┼éa w ko┼äcu XIX i na pocz─ůtku XX wieku jako miejsce spacer├│w i budowy ekskluzywnych dom├│w, pogardliwie okre┼Ťlanych przez E. Swieykowskiego, jako “p┼éody fantazyi i smaku wiede┼äsko-galicyjskiego”. Powsta┼éy prospekt otwiera┼é barokowy letni pa┼éac, do fasady kt├│rego wytyczono prostopadle biegn─ůc─ů ulic─Ö.Na wprost jego fasady powsta┼éa okaza┼éa willa projektu Ho┼éubowicza, wzniesiona dla rodziny Jab┼éo┼äskich (nr 6) (1903 rok). Du┼╝y, naro┼╝ny dom, od strony pa┼éacu w spos├│b wyra┼║ny na┼Ťladowa┼é form─Ö barokow─ů, widoczn─ů m.in. w bogato zdobionym portalu zwie┼äczonym emblematem ze stylizowanym inicja┼éem (F. J.). Cz─Ö┼Ť─ç ta w ┼éagodny spos├│b przechodzi w fasad─Ö od strony zamku stanowi─ůc element, jakby ni┼╝szego skrzyd┼éa. Fasada po┼éudniowa (od strony zamku w┼éa┼Ťnie) jest symetryczna, podzielona wyra┼║nie na trzy segmenty, z kt├│rych ┼Ťrodkowy jest o kondygnacj─Ö wy┼╝szy, zwie┼äczony tympanonem. Stanowi on punkt centralny kompozycji Ho┼éubowicza. Jego dominuj─ůca rola podkre┼Ťlona jest podzia┼éami pionowymi zarysowanymi przez naro┼╝ne boniowanie segmentu i umieszczonego centralnie ryzalitu. W ┼Ťrodkowej cz─Ö┼Ťci umieszczone jest w niszy popiersie Mickiewicza, zdobione ornamentem kwiatowym. Ni┼╝sze, skrzyd┼éa boczne, posiadaj─ů charakterystyczne loggie z p├│┼ékolistymi sklepieniami i betonowymi balustradami.Dwie kolejne wille (nr 8 i 9), powsta┼éy wed┼éug projektu T. Tekielskiego w 1899 i 1900. Starsza, willa nr 8 stanowi nawi─ůzanie do stylu szwajcarskiego budownictwa ludowego. Jej fundatorem by┼é W┼éodzimierz Pili┼äski.Parterowy budynek na planie prostok─ůta kryty jest dachem o skomplikowanej formie z dodatkowymi licznymi po┼éaciami i wie┼╝yczkami, kt├│re by┼éy w├│wczas na terenie Rzeszowa “nowo┼Ťci─ů”. Wy┼╝sze partie ┼Ťcian pozbawione by┼éy tynku, na rzecz widocznych cegie┼é, zastrza┼é├│w i bogato zdobionych szachulc├│w, kt├│re podtrzymywa┼éy dach z du┼╝ym podcieniem. Od po┼éudnia do bry┼é dostawiona by┼éa du┼╝a murowana weranda, natomiast od strony p├│┼énocno-zachodniego naro┼╝a niewielka wie┼╝yczka. Ca┼éo┼Ť─ç mimo niewielkiej formy dzi─Öki szczeg├│┼éowemu, bogatemu detalowi, daje bardzo bogaty efekt. Wed┼éug Barbary Tondos dom ten m├│g┼é stanowi─ç swobodne nawi─ůzanie do oferowanych przez wiede┼äsk─ů firm─Ö “Cottage” gotowych projekt├│w dom├│w.M┼éodsza, to tzw. willa Pod Sow─ů, wzniesiona przez Tekielskiego, jako dom prywatny. Znacznie wy┼╝sza od poprzedniej, w zamy┼Ťle mia┼éa przypomina─ç ma┼éy zameczek. Na nieumiarowionym rzucie widocznie daje si─Ö zauwa┼╝y─ç trakt wej┼Ťciowy, po┼é─ůczony ze smuk┼é─ů wie┼╝─ů mieszcz─ůca klatk─Ö schodow─ů. Od g├│ry ca┼éo┼Ť─ç flankuj─ů wspomniana wie┼╝a schodowa, w najwy┼╝szej cz─Ö┼Ťci o┼Ťmioboczna z widoczn─ů konstrukcj─ů szachulcow─ů, z drugiej za┼Ť zryzalitowany segment, oddzielony widocznie poprzecznym dachem nacz├│┼ékowym z du┼╝ym podcieniem. Pomi─Ödzy nimi znajduje si─Ö loggia, oddzielona arkad─ů i bogato zdobion─ů balustrad─ů. Na fasadzie widnieje zegar s┼éoneczny wykonany w technice sgraffito z tarcz─ů w kszta┼écie promieniej─ůcego s┼éo┼äca, ozdobiony rysunkami i napisem, kt├│rego t┼éumaczenie brzmi: “Widzisz godzin─Ö, nie znasz godziny”. Dekoracj─Ö uzupe┼éniaj─ů drobne witra┼╝yki w oknach i po┼éacie wykonane z gom├│┼éek.Kolejne parcele nie s─ů zabudowane, na jednej z nich widoczna jest bardzo zniszczona dwupi─Ötrowa, barokowa kordegarda (wybud. 1737).Pomi─Ödzy skwerem Ko┼é┼é─ůtaja a ulic─ů Kraszewskiego zlokalizowane s─ů g┼é├│wnie zaplecza XIX-wiecznych, secesyjnych kamienic, kt├│rych frontony s─ů zwr├│cone do ulic Zamkowej (nr 13) i Lisa-Kuli. Ostatnia w tym ci─ůgu jest kamienica naro┼╝na kamienica R├│┼╝yckich (Pod Kasztanami 18), wybudowana do roku 1910.

Dodaj opinie

Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Unikatowo┼Ť─ç
Jako┼Ťci do ceny
Lokalizacja
Wielko┼Ť─ç grupy

Zaplanuj wycieczk─Ö

Napisz do obiektu

    Preferowana forma kontaktu